Khoảng một phần mười dân số thuận tay trái, và không ít người trong số họ khi muốn học pha chế đều mang theo một nỗi lo rất cụ thể: tay trái pha chế có bất lợi gì không, dụng cụ có được thiết kế cho mình không, và rót latte art bằng tay trái có khó hơn người khác không. Nỗi lo này hoàn toàn dễ hiểu vì hầu hết hướng dẫn và hình ảnh về pha chế trên mạng đều do người thuận tay phải thực hiện.
Bài viết này trả lời thẳng thắn dựa trên thực tế nghề nghiệp: người thuận tay trái có bất lợi gì thật sự và cách vượt qua chúng dễ dàng đến mức nào.
Mục lục
- Trả lời nhanh: bất lợi gần như bằng không, chỉ cần điều chỉnh vài thói quen ban đầu
- Những điểm khác biệt nhỏ có thật và cách xử lý từng điểm
- Rót latte art bằng tay trái: nguyên lý không đổi, chỉ đổi chiều
- Lời khuyên thực hành cho người thuận tay trái mới học
- Câu hỏi liên quan thường gặp
- Kết luận
- Một góc nhìn khác: tay trái đôi khi còn là lợi thế
Trả lời nhanh: bất lợi gần như bằng không, chỉ cần điều chỉnh vài thói quen ban đầu
Tin vui là pha chế không phải nghề phân biệt tay thuận. Phần lớn thao tác pha chế dùng cả hai tay cùng lúc hoặc có thể thực hiện bằng tay bất kỳ sau khi được hướng dẫn đúng phiên bản dành cho tay của mình. Rót latte art cũng vậy: hình trái tim, tulip hay rosetta được tạo ra bởi nguyên lý dòng sữa và chuyển động cổ tay, những nguyên lý không hề thay đổi khi đổi sang tay trái; thứ thay đổi duy nhất là hình ảnh trong gương so với các video hướng dẫn của người tay phải.
Rất nhiều barista thuận tay trái đang làm việc tại các quán và tham gia các cuộc thi nghề, cho thấy tay thuận chưa bao giờ là rào cản quyết định trong nghề này.
Những điểm khác biệt nhỏ có thật và cách xử lý từng điểm
Khác biệt thứ nhất nằm ở bố cục quầy bar. Nhiều quán bố trí máy xay, máy pha và khu vực thao tác theo dòng chảy thuận cho người tay phải, chẳng hạn tay cầm pha chế được lấy và lắp từ phía quen thuộc của số đông. Người thuận tay trái khi làm tại các quầy như vậy cần vài ngày đầu để hình thành lối di chuyển riêng, nhưng một khi đã quen, họ làm việc nhanh nhẹn không kém đồng nghiệp.
Nếu là chủ quán tương lai, người tay trái còn có lợi thế được tự thiết kế quầy theo dòng chảy của chính mình, điều mà người đi làm thuê không có.
Khác biệt thứ hai nằm ở một số dụng cụ có tính định hướng như ấm rót sữa cổ ngỗng dùng cho latte art hoặc bình lắc cocktail. Thực tế, các dụng cụ này phần lớn đối xứng hoặc dùng được bằng cả hai tay; ấm rót chỉ cần được cầm ở tay thuận và ca sữa ở tay còn lại, thứ tự ngược hoàn toàn so với người tay phải mà hiệu quả không đổi.
Khác biệt thứ ba, cũng là khác biệt lớn nhất, nằm ở việc học theo video: người tay trái xem hướng dẫn của người tay phải sẽ thấy mọi chuyển động bị lật ngược như soi gương. Cách khắc phục rất đơn giản là tưởng tượng video là hình ảnh trong gương và làm theo chiều gương, hoặc tìm các giảng viên và tài liệu có phiên bản dành cho người tay trái.
Tại lớp học trực tiếp, giảng viên có kinh nghiệm sẽ đứng đối diện và minh họa theo chiều của học viên, xóa bỏ hoàn toàn trở ngại này, một lợi thế mà việc tự học qua mạng không có được.
Rót latte art bằng tay trái: nguyên lý không đổi, chỉ đổi chiều
Latte art được tạo thành từ ba yếu tố: chất lượng bọt sữa, tốc độ và độ cao của dòng rót, và chuyển động lắc cổ tay để tạo hình. Cả ba yếu tố đều nằm ở kỹ năng kiểm soát chứ không nằm ở việc tay nào đang cầm ca sữa. Người tay trái cầm ca bằng tay trái và giữ tách bằng tay phải, thực hiện các chuyển động lắc tương tự nhưng theo chiều ngược lại so với người tay phải.
Giai đoạn đầu, việc đối chiếu với hình mẫu của giảng viên tay phải có thể gây chút lúng túng trong định hướng trái phải của họa tiết, nhưng sau vài chục lần thực hành, não bộ sẽ tự động dịch chuyển và thao tác trở thành phản xạ như với mọi người học khác. Nhiều người tay trái còn nhận xét rằng việc phải ý thức rõ về chuyển động ngay từ đầu giúp họ hiểu kỹ thuật sâu hơn thay vì sao chép một cách máy móc.
Lời khuyên thực hành cho người thuận tay trái mới học
Lời khuyên đầu tiên là hãy nói với giảng viên ngay từ buổi đầu rằng mình thuận tay trái, để được hướng dẫn các thao tác theo đúng chiều tay và được bố trí vị trí thực hành phù hợp. Lời khuyên thứ hai là khi mua dụng cụ cá nhân như ấm rót và ca đánh sữa, hãy cầm thử trực tiếp để chọn loại có tay cầm và trọng lượng thoải mái cho tay trái của mình.
Lời khuyên thứ ba là tận dụng lợi thế của các lớp học có sĩ số vừa phải để được quan sát và chỉnh sửa trực tiếp; người học có thể tìm hiểu quy mô lớp qua bài lớp học pha chế thường có bao nhiêu học viên, hoặc cân nhắc hình thức kèm riêng được giới thiệu trong bài có lớp học pha chế 1 kèm 1 không nếu muốn toàn bộ chương trình được điều chỉnh theo tay thuận của mình.
Lời khuyên cuối cùng là đừng tự giới hạn mục tiêu nghề nghiệp vì tay thuận: nhà tuyển dụng trong ngành đồ uống đánh giá ứng viên qua sản phẩm làm ra và thái độ làm việc, không qua việc bạn cầm ca sữa bằng tay nào.
Câu hỏi liên quan thường gặp
Một câu hỏi thường gặp là người tay trái có cần mua dụng cụ chuyên biệt không. Câu trả lời là không bắt buộc; hầu hết dụng cụ pha chế phổ thông đều dùng tốt cho cả hai tay, chỉ một số ít sản phẩm chuyên biệt như kéo hoặc dao có phiên bản tay trái nếu người học làm thêm các mảng khác. Câu hỏi khác là thi tay nghề hoặc đánh giá cuối khóa có bất lợi không. Vì sản phẩm cuối cùng mới là đối tượng được đánh giá, tay thuận không tạo ra bất kỳ khác biệt nào về tiêu chí chấm.
Câu hỏi thứ ba là người tay trái có chậm hơn trong giai đoạn đầu không. Có thể có vài buổi đầu cần thời gian dịch chuyển hướng dẫn sang chiều tay của mình, nhưng khoảng chênh lệch này biến mất rất nhanh và không ảnh hưởng đến kết quả cuối khóa. Thông tin về các chính sách hỗ trợ học viên nói chung có trong bài học phí học pha chế có trả góp được không.
Kết luận
Người thuận tay trái hoàn toàn không có bất lợi đáng kể trong nghề pha chế, kể cả ở kỹ thuật tưởng như khó nhất là latte art. Những khác biệt nhỏ về bố cục quầy và chiều hướng dẫn đều được giải quyết dễ dàng bằng vài điều chỉnh và một giảng viên biết cách minh họa đúng chiều. Tại Namas, học viên được thực hành trực tiếp với thời lượng chiếm khoảng 80% khóa học và được giảng viên kèm cặp theo đặc điểm cá nhân, bao gồm cả việc điều chỉnh thao tác cho người thuận tay trái.
Nếu bạn thuộc nhóm tay trái và đang chần chừ, hãy gạt bỏ nỗi lo này và liên hệ hotline 1800 6128 để bắt đầu hành trình học nghề của mình.
Một góc nhìn khác: tay trái đôi khi còn là lợi thế
Ít ai để ý rằng người thuận tay trái thường phát triển khả năng dùng tay không thuận tốt hơn hẳn người thuận tay phải, vì họ sống trong một thế giới được thiết kế cho số đông và buộc phải thích nghi mỗi ngày. Trong nghề pha chế, nơi rất nhiều thao tác đòi hỏi hai tay phối hợp như một tay giữ tách một tay rót, một tay cầm tay cầm pha chế một tay điều khiển máy, sự linh hoạt hai tay này lại trở thành lợi thế thật sự khi làm việc ở tốc độ cao.
Không ít giảng viên nhận xét học viên tay trái sau giai đoạn làm quen ban đầu thường có nhịp thao tác rất cân bằng giữa hai tay, giúp họ ít mỏi hơn trong những ca làm việc dài tại quầy bar bận rộn.
Ngoài ra, trong các quán có nhiều barista làm việc cùng lúc trong không gian quầy hẹp, việc có một người thuận tay trái đôi khi giúp phân chia vùng thao tác tự nhiên hơn, giảm va chạm khi hai người đứng cạnh nhau cùng làm việc theo hai chiều ngược nhau.
Những lợi thế nhỏ này không phải lý do để khẳng định tay nào tốt hơn tay nào, nhưng đủ để cho thấy tay thuận là một đặc điểm cá nhân trung tính trong nghề, giống như chiều cao hay sở thích vị giác, và người làm nghề giỏi là người biết khai thác đặc điểm của chính mình thay vì lo lắng về nó.
Tóm lại, nếu bạn thuận tay trái và yêu thích nghề pha chế, điều duy nhất bạn cần chuẩn bị là sự kiên trì luyện tập như mọi học viên khác, cộng thêm một lần trao đổi thẳng thắn với giảng viên ngay từ đầu về tay thuận của mình. Mọi kỹ thuật trong nghề, từ chiết xuất espresso, đánh sữa, lắc cocktail cho đến rót hình latte art, đều đã có người thuận tay trái làm thành thạo trước bạn, và sẽ còn rất nhiều người làm được sau bạn.
Tay thuận không nằm trong danh sách những yếu tố quyết định một barista có thành công hay không; danh sách đó gồm tay nghề được rèn luyện đúng cách, vị giác được trau dồi và thái độ nghiêm túc với nghề, tất cả đều nằm trong tầm tay của bất kỳ ai, dù là tay trái hay tay phải.
Vì vậy, thay vì dành thời gian tìm kiếm những bằng chứng về bất lợi của tay trái, người học nên dành thời gian đó cho việc chọn một nơi học có thực hành nhiều và giảng viên tận tâm, bởi chính môi trường học mới là nơi mọi băn khoăn về thao tác được giải quyết nhanh nhất. Một buổi học thử thực tế sẽ trả lời mọi câu hỏi của bạn rõ ràng hơn hàng giờ đọc thông tin trên mạng, và phần lớn người thuận tay trái sau buổi học đầu tiên đều nhận ra nỗi lo của mình lớn hơn thực tế rất nhiều.
Hãy bắt đầu từ ly cà phê đầu tiên bạn tự tay làm ra; cảm giác hoàn thành một sản phẩm tử tế bằng chính đôi tay của mình, bất kể tay nào là tay thuận, sẽ là câu trả lời thuyết phục nhất cho mọi băn khoăn.
Về dụng cụ, người thuận tay trái hoàn toàn không cần mua sắm riêng. Ca đánh sữa, máy pha cà phê và các dụng cụ quầy bar đều dùng được cho cả hai tay; điều duy nhất cần thay đổi là vị trí đứng và hướng xoay của cổ tay khi rót, sao cho dòng sữa chảy đúng vào tâm tách mà không bị vướng tay cầm.
Khi luyện tập, người thuận tay trái nên bắt đầu với các hình cơ bản như trái tim và lá tulip ở tốc độ chậm, tập trung vào việc giữ ca ổn định và kiểm soát lưu lượng sữa thay vì cố rót nhanh. Sau khoảng vài chục ly luyện tập đều đặn, cảm giác tay sẽ dần quen và các hình rót trở nên cân đối không kém gì người thuận tay phải.
Một mẹo nhỏ nữa là hãy quan sát và ghi hình lại quá trình rót của chính mình để tự điều chỉnh góc nghiêng của tách và chiều cao của ca. Nhiều người học nhận ra chỉ cần chỉnh lại tư thế đứng một chút là hình latte art đã cải thiện rõ rệt, bởi phần lớn lỗi rót đến từ tư thế chứ không phải từ tay thuận.
