Sinh viên học pha chế để làm thêm: nên bắt đầu từ đâu

Nhiều sinh viên tìm việc làm thêm bắt đầu bằng những lựa chọn quen thuộc như phục vụ bàn, thu ngân, gia sư hay bán hàng theo ca, rồi mới nhận ra có một công việc vừa linh hoạt về thời gian, vừa để lại cho mình một kỹ năng có thể dùng lâu dài hơn rất nhiều: đứng quầy pha chế. Ý tưởng sinh viên học pha chế để làm thêm vì thế không phải là trào lưu nhất thời. Nó xuất phát từ một nhu cầu rất thực tế là vừa cần thu nhập trong những năm đại học, vừa không muốn bốn năm đi làm thêm trôi qua mà trong tay không có thêm một nghề nào rõ ràng. Một ca pha chế buổi tối ở quán cà phê gần trường có thể chỉ là điểm khởi đầu, nhưng nếu được học bài bản từ đầu, kỹ năng ấy hoàn toàn có thể theo bạn qua nhiều quán khác nhau, nhiều thành phố khác nhau, và thậm chí trở thành nền tảng nếu sau này bạn muốn gắn bó lâu dài với ngành đồ uống.

Tuy vậy, không ít bạn sinh viên đi làm thêm pha chế theo cách hoàn toàn tự phát. Thấy quán tuyển người, bạn nộp hồ sơ, được nhận vào rồi học việc bằng cách nhìn người đi trước làm và làm theo. Cách vào nghề này không sai, và thực tế nhiều người đã bắt đầu như vậy, nhưng nó có một giới hạn rất rõ: bạn chỉ biết những món có trong menu của quán đó, theo đúng công thức của quán đó, và khi chuyển sang một quán khác với phong cách khác, bạn gần như phải học lại từ đầu. Chưa kể trong những tuần đầu chưa quen tay, tốc độ chậm và sai sót nhiều khiến không ít bạn bị xếp vào nhóm chỉ phụ việc lặt vặt, thu nhập và cơ hội vì thế cũng thấp hơn hẳn so với những bạn đã qua đào tạo. Học trước một khóa nền tảng, dù ngắn, chính là cách rút ngắn khoảng chênh lệch đó.

Vì sao quán cà phê, trà sữa lại thích tuyển sinh viên đã qua đào tạo

Ở góc nhìn của người quản lý quán, tuyển một sinh viên chưa biết gì và tuyển một sinh viên đã học pha chế cơ bản là hai trải nghiệm rất khác nhau. Người chưa biết gì cần được cầm tay chỉ việc từ những điều nhỏ nhất như cách cầm bình lắc, cách đọc đơn, cách sắp xếp quầy trước giờ mở cửa, và trong thời gian học việc đó, quán vẫn phải bố trí người kèm cặp. Ngược lại, một bạn đã qua khóa học bài bản thường nắm được nguyên tắc chung của các nhóm đồ uống phổ biến, hiểu vì sao phải cân đong đúng định lượng, biết giữ vệ sinh quầy và an toàn thực phẩm, nên thời gian làm quen với menu riêng của quán rút xuống đáng kể. Với những quán có lượng khách đông vào giờ cao điểm, sự khác biệt này không hề nhỏ.

Một lý do khác nằm ở thái độ làm việc. Sinh viên chủ động đi học trước khi xin việc thường cho thấy mình nghiêm túc với công việc, chứ không chỉ làm vài tuần cho biết rồi nghỉ. Quản lý quán nào cũng ngại cảnh đào tạo xong thì nhân viên nghỉ, nên tín hiệu nghiêm túc ban đầu có giá trị hơn nhiều bạn nghĩ, dù không nơi nào cam kết có chứng nhận là chắc chắn được nhận.

Nhu cầu tuyển dụng theo ca và cơ hội cho người mới

Đặc thù của ngành đồ uống là nhu cầu nhân sự trải dài từ sáng sớm đến tối muộn, lại tập trung đông vào cuối tuần và các khung giờ cao điểm, nên mô hình nhân viên bán thời gian theo ca gần như là cấu trúc tự nhiên của mọi quán. Điều đó tình cờ lại rất khớp với lịch học của sinh viên, người chỉ rảnh một số buổi nhất định trong tuần. Mức thu nhập của công việc làm thêm này, theo mặt bằng tham khảo phổ biến trên thị trường lao động bán thời gian, thường được tính theo giờ và có sự chênh lệch giữa các thành phố lớn với khu vực khác, giữa quán độc lập với chuỗi, và giữa người mới với người đã đứng quầy thành thạo. Bạn không nên tin vào những con số hứa hẹn quá đẹp được chia sẻ thiếu kiểm chứng trên mạng, mà nên nhìn thu nhập làm thêm như một khoản trang trải một phần chi phí sinh hoạt, đổi lại bằng kỹ năng và kinh nghiệm tích lũy theo thời gian.

Sinh viên nên bắt đầu từ đâu: xác định mục tiêu trước khi chọn khóa học

Sai lầm phổ biến nhất của sinh viên khi tìm khóa học là bắt đầu bằng câu hỏi học ở đâu rẻ nhất, thay vì câu hỏi mình học để làm gì. Nếu mục tiêu chỉ là đi làm thêm trong một đến hai năm đại học, bạn cần một chương trình gọn, tập trung vào những nhóm đồ uống đang được các quán tuyển dụng nhiều nhất, đề cao thực hành và tốc độ ra món. Nếu ngoài làm thêm bạn còn ấp ủ ý định sau này mở một quán nhỏ của riêng mình, chương trình học cần rộng hơn và sâu hơn, vì làm chủ quán là một câu chuyện hoàn toàn khác so với làm nhân viên quầy. Việc phân biệt hai mục tiêu này ngay từ đầu giúp bạn không học thừa những phần chưa cần thiết, cũng không học thiếu những phần quyết định khả năng xin việc của mình.

Khi đã rõ mục tiêu, bước tiếp theo là tìm hiểu nghiêm túc cách chọn nơi học pha chế uy tín thay vì chỉ dựa vào quảng cáo hay vài dòng đánh giá ngắn trên mạng xã hội. Một nơi dạy đáng tin thường công khai rõ chương trình học, thời lượng thực hành, số lượng học viên mỗi lớp và chính sách hỗ trợ sau khóa học, đồng thời sẵn sàng cho bạn đến xem cơ sở vật chất trước khi đăng ký. Với sinh viên, yếu tố lịch học linh hoạt cũng quan trọng không kém nội dung, bởi một khóa học hay đến mấy mà trùng lịch thi hay lịch học chính khóa thì bạn cũng khó theo đến cùng. Hãy hỏi thẳng về khả năng học lại buổi vắng, chuyển ca học khi lịch trường thay đổi, vì đây là những tình huống gần như chắc chắn sẽ xảy ra trong một học kỳ.

Những nhóm đồ uống sinh viên nên ưu tiên học trước

Phần lớn quán tuyển sinh viên làm thêm đều thuộc nhóm cà phê, trà sữa và trà trái cây, nên đây cũng là những nhóm đồ uống bạn nên ưu tiên nắm vững trước tiên. Với cà phê, bạn cần hiểu nền tảng về chiết xuất, cách sử dụng máy pha, đánh sữa và những món cơ bản đang bán chạy ở hầu hết các quán. Với trà sữa và trà trái cây, trọng tâm nằm ở cách ủ trà, cân bằng độ ngọt và chua, xử lý topping và giữ hương vị đồng nhất giữa các ca làm việc khác nhau. Ngoài ra, nhóm đồ uống đá xay và sinh tố cũng xuất hiện trong menu của rất nhiều quán phục vụ giới trẻ, nên nếu chương trình học có bao quát thêm nhóm này, khả năng thích ứng của bạn khi đi xin việc sẽ rộng hơn.

Điều quan trọng là bạn phải học theo nguyên tắc, không học vẹt từng công thức rời rạc. Khi hiểu vì sao một ly trà cần lượng đường như vậy, vì sao phải lắc với đá đủ lâu, vì sao thứ tự cho nguyên liệu lại ảnh hưởng đến hương vị cuối cùng, bạn sẽ tự điều chỉnh được khi quán dùng loại trà khác, syrup khác hay ly có dung tích khác. Người học vẹt chỉ làm đúng trong đúng điều kiện đã học, còn người hiểu nguyên tắc thì đi đâu cũng bắt nhịp được. Đây cũng chính là khác biệt mà quản lý quán nhận ra rất nhanh trong ca thử việc, và là lý do khiến cùng một khóa học, có người ra trường xin việc dễ dàng, có người vẫn loay hoay mãi không qua được tuần đầu tiên.

Chương trình học gồm những gì và sinh viên cần chú ý phần nào nhất

Để không bị choáng trước những giới thiệu dài dằng dặc của các trung tâm, bạn nên đọc kỹ chương trình đào tạo pha chế từ cơ bản đến mở quán gồm những phần nào rồi đối chiếu với nhu cầu làm thêm của mình. Một chương trình nền tảng thường đi từ kiến thức nguyên liệu và dụng cụ, qua kỹ thuật cơ bản của từng nhóm đồ uống, đến thực hành tổng hợp theo tình huống quầy thật như nhận đơn liên tục, phối hợp với thu ngân và phục vụ, dọn quầy cuối ca. Với sinh viên đi làm thêm, phần thực hành tổng hợp này đáng giá hơn nhiều so với việc chỉ học thuộc thêm vài chục công thức lạ ít khi xuất hiện trong menu quán phổ thông.

Bạn cũng nên để ý cách trung tâm phân bổ thời gian giữa lý thuyết và thực hành. Pha chế là nghề của đôi tay và phản xạ, nên nếu phần lớn thời lượng chỉ là ngồi nghe giảng và xem người khác làm mẫu, bạn sẽ rất khó hình thành kỹ năng thật. Thực hành chiếm tỷ lệ cao, được tự tay làm đi làm lại từng món đến khi đạt chuẩn vị và đúng thời gian, mới là yếu tố biến kiến thức thành khả năng xin việc. Bên cạnh đó, những nội dung tưởng như phụ như vệ sinh an toàn thực phẩm, bảo quản nguyên liệu, giao tiếp với khách và xử lý phàn nàn đơn giản lại chính là những điều quản lý quán đánh giá cao ở nhân viên bán thời gian, bởi chúng thể hiện sự chuyên nghiệp chứ không chỉ là biết pha một ly nước ngon.

Học trong bao lâu thì đủ tự tin đi xin việc

Câu hỏi về thời gian luôn đi kèm với mọi quyết định học nghề, và bạn nên tham khảo thêm thời gian học từng chương trình pha chế cho từng mục tiêu để có khung hình dung thực tế thay vì kỳ vọng mơ hồ. Với mục tiêu làm thêm, một khóa nền tảng tập trung thường không kéo dài như nhiều bạn tưởng, nhưng độ dài trên giấy tờ không quan trọng bằng việc sau khóa học bạn có tự đứng quầy làm trọn một menu cơ bản mà không cần người kèm hay không. Có bạn học ngắn nhưng thực hành nhiều, ra nghề vững vàng; có bạn học dài mà ít được đụng tay vào dụng cụ, đến lúc thử việc vẫn lúng túng.

Xếp lịch học, lịch làm thêm và lịch trường sao cho không tự làm khó mình

Thử thách lớn nhất của sinh viên học pha chế không nằm ở độ khó của kỹ thuật, mà nằm ở quỹ thời gian vốn đã chật kín bởi lịch học chính khóa, bài tập nhóm và các kỳ thi. Vì vậy, trước khi đăng ký, hãy mở thời khóa biểu của cả học kỳ ra và tính toán một cách tỉnh táo: bạn thật sự có bao nhiêu buổi trống cố định mỗi tuần, những tuần nào sẽ bận đột xuất vì thi cử, và bạn định dành bao nhiêu buổi cho việc đi làm thêm sau khi học xong. Một kế hoạch vừa sức, học đều đặn mỗi tuần vài buổi, gần như luôn hiệu quả hơn kiểu học dồn dập trong hai tuần rồi bỏ bẵng vì kiệt sức hoặc vướng lịch thi.

Khi đã đi làm thêm, nguyên tắc cần giữ là không để công việc lấn át việc học chính khóa đến mức ảnh hưởng kết quả ở trường, bởi suy cho cùng mục tiêu dài hạn của bạn vẫn là tấm bằng và con đường nghề nghiệp sau tốt nghiệp, trừ khi bạn chủ động chọn pha chế làm nghề chính trong tương lai. Hãy trao đổi thẳng với quản lý quán về lịch thi ngay từ khi nhận việc, chọn những ca phù hợp với nhịp sinh hoạt, và tránh nhận ca đêm kéo dài nếu sáng hôm sau bạn có tiết học sớm. Những sinh viên biết quản lý lịch thường làm thêm được lâu, giữ được sức khỏe và thành tích học tập ổn định, trong khi người nhận ca vô tội vạ rất nhanh rơi vào vòng xoáy mệt mỏi rồi nghỉ cả học lẫn làm.

Chi phí học nhìn từ túi tiền sinh viên

Chi phí là rào cản tâm lý lớn với sinh viên, và cách nhìn đúng là coi học phí như một khoản đầu tư cho khả năng kiếm việc làm thêm tốt hơn, thay vì một khoản chi tiêu thuần túy. Tuy nhiên, đầu tư khôn ngoan không có nghĩa là cứ chọn nơi đắt nhất hay rẻ nhất. Bạn cần hỏi rõ học phí đã bao gồm nguyên liệu thực hành chưa, có phát sinh thêm chi phí dụng cụ hay đồng phục không, và chính sách học lại ra sao nếu bạn chưa đạt chuẩn sau khóa học. Những thông tin minh bạch này quan trọng hơn nhiều so với một con số quảng cáo đơn lẻ, bởi tổng chi phí thật mới là con số bạn phải chuẩn bị.

Một lợi thế mà sinh viên nên tận dụng là chính sách hỗ trợ sau khóa học. Chẳng hạn, tại Namas, học viên được hỗ trợ học lại và cập nhật công thức trọn đời, chương trình thiên về thực hành với tỷ lệ khoảng 80% thời lượng, và đơn vị này cũng là nơi vận hành các chuỗi Lofita – Tea & Coffee và Sứ Cà Phê nên nội dung học gắn khá sát với vận hành quán thật. Theo Namas công bố, đơn vị đã hoạt động hơn 8 năm với hơn 20.000 học viên, có cơ sở tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Vinh và Thái Nguyên, nên sinh viên học ở nhiều tỉnh thành cũng thuận tiện hơn khi cần hỗ trợ trực tiếp. Nếu muốn tìm hiểu lịch khai giảng phù hợp với lịch trường, bạn có thể gọi hotline 1800 6128 để được tư vấn thẳng vào trường hợp của mình, thay vì tự suy đoán qua những thông tin rời rạc.

Những sai lầm khiến sinh viên học xong vẫn khó xin việc

Sai lầm đầu tiên là học chỉ để lấy một tờ giấy xác nhận. Giấy tờ có thể giúp hồ sơ của bạn trông đầy đủ hơn, nhưng buổi thử việc mới là nơi quyết định bạn có được nhận hay không, và ở đó không ai hỏi bạn đã học bao nhiêu buổi lý thuyết. Sai lầm thứ hai là ngại thực hành và ngại bị sửa lỗi. Pha chế chỉ tiến bộ khi bạn làm sai, được chỉ ra và làm lại ngay, nên những bạn luôn chọn phần việc dễ trong buổi học nhóm thường chính là người ra quầy thật lúng túng nhất. Sai lầm thứ ba là thiếu chuẩn bị cho kỹ năng mềm: đến muộn, tác phong luộm thuộm, giao tiếp cộc lốc với khách đều có thể khiến một người pha chế khá bị đánh giá thấp hơn một người tay nghề vừa phải nhưng chỉn chu và đáng tin cậy.

Bắt đầu ngay từ học kỳ này, theo một lộ trình vừa sức

Nếu bạn đang là sinh viên và muốn học pha chế để làm thêm, thời điểm tốt nhất để bắt đầu là ngay khi bạn đã xác định rõ mục tiêu và xếp được lịch, thay vì chờ đến khi cần tiền gấp mới cuống cuồng tìm khóa học. Hãy đi theo trình tự tỉnh táo: chọn nơi học uy tín và minh bạch, học nền tảng gắn với thực hành chiếm phần lớn thời lượng, hoàn thành khóa học ở trạng thái tự làm được trọn menu cơ bản, rồi chủ động ứng tuyển vào những quán có quy trình đàng hoàng để tích lũy kinh nghiệm thật. Mỗi bước trong lộ trình này đều không quá khó, nhưng đòi hỏi bạn làm đến nơi đến chốn thay vì làm nửa vời.

Sau vài tháng đứng quầy, bạn sẽ nhận ra khoản đầu tư ban đầu cho việc học mang lại nhiều hơn một công việc làm thêm. Bạn có một kỹ năng có thể mang theo khi chuyển trường, chuyển thành phố, có thêm hiểu biết về cách một quán vận hành nếu sau này muốn khởi nghiệp nhỏ, và có cả sự tự tin của một người tự kiếm được thu nhập bằng tay nghề của chính mình. Đó là giá trị mà không phải công việc làm thêm nào cũng cho được, và cũng là lý do ngày càng nhiều sinh viên chọn bắt đầu từ quầy pha chế thay vì những công việc chỉ đổi thời gian lấy tiền theo giờ đơn thuần.

Bài viết liên quan:

Học pha chế tại Hải Phòng: học ở đâu, học phí và lưu ý cho người muốn mở quán Công thức nước ép ổi để bán: chọn quả, định lượng và cách tránh bị tách nước, thâm màu Cách làm sốt dâu tây cho quán: công thức, ứng dụng lên món và bảo quản Setup quầy bar rượu nhỏ trong nhà hàng, quán cafe: thiết bị và nhóm rượu nền cần có