Rất nhiều người đăng ký học pha chế trong một phút hứng khởi: thấy bạn bè mở quán đông khách, lướt mạng thấy nghề pha chế có vẻ nhẹ nhàng và sáng tạo, hoặc đơn giản là muốn đổi gió sau thời gian dài làm công việc cũ. Hứng khởi là cần thiết, nhưng nếu chỉ có hứng khởi, không ít người bỏ dở giữa khóa, học xong để đó không dùng, hoặc mở quán rồi mới phát hiện mình chọn sai mô hình ngay từ đầu.
Trước khi học pha chế và nộp bất kỳ khoản học phí nào, bạn nên dành một buổi tối yên tĩnh để tự trả lời nghiêm túc bảy câu hỏi trong bài viết này.
Bảy câu hỏi dưới đây không nhằm làm bạn nản chí. Ngược lại, chúng giúp bạn bước vào khóa học với mục tiêu rõ ràng, chọn đúng chương trình, đúng thời điểm và đúng nơi học, để khoản tiền và thời gian bỏ ra mang lại kết quả thật. Nhiều trung tâm tư vấn sẽ hỏi bạn những điều tương tự, nhưng tự trả lời trước ở nhà, không bị áp lực bán hàng, bạn sẽ thành thật với chính mình hơn rất nhiều.
Mục lục
- Câu hỏi một: học xong, bạn định dùng tay nghề này để làm gì
- Câu hỏi hai: khách hàng của bạn sau này là ai và họ sẵn sàng trả bao nhiêu
- Câu hỏi ba: bạn có bao nhiêu thời gian và có theo được tới cùng không
- Câu hỏi bốn: ngân sách của bạn là bao nhiêu, tính cả phần sau khóa học
- Câu hỏi năm: bạn đã nếm thử và trải nghiệm thật sản phẩm mình định bán chưa
- Câu hỏi sáu: bạn định học ở đâu và đã kiểm chứng nơi đó bằng cách nào
- Câu hỏi bảy: sau khóa học, bạn sẽ luyện tập và cập nhật tay nghề bằng cách nào
- Sau khi trả lời xong bảy câu hỏi: bước tiếp theo nên làm gì
- Một sai lầm ít ai nói: trả lời bảy câu hỏi này thay cho người khác
- Kết lại: bảy câu hỏi nhỏ cho một quyết định không nhỏ
Câu hỏi một: học xong, bạn định dùng tay nghề này để làm gì
Đây là câu hỏi gốc rễ nhất, vì mục tiêu khác nhau dẫn tới lựa chọn khóa học hoàn toàn khác nhau. Nếu học để đi làm pha chế tại quán hoặc chuỗi, bạn cần chương trình chú trọng tốc độ, sự ổn định và tác phong đứng quầy theo quy trình có sẵn. Nếu học để mở quán của riêng mình, bạn cần thêm phần xây dựng menu, tính chi phí nguyên liệu, chọn nguyên liệu và vận hành, những nội dung người đi làm thuê ít khi cần tới.
Nếu chỉ học vì yêu thích để pha cho gia đình, một khóa ngắn nhẹ nhàng là đủ, không cần đầu tư vào chương trình dài và tốn kém.
Sai lầm thường gặp là người học chưa rõ mục tiêu nhưng lại đăng ký theo lời rủ rê hoặc theo chương trình đang giảm giá. Học được vài buổi mới thấy nội dung không khớp với nhu cầu: người muốn mở quán thì ngồi học toàn kỹ thuật phục vụ thuê, người muốn đi làm thì lại học lan man nhiều phần quản lý chưa cần tới. Viết mục tiêu của bạn ra giấy thành một câu cụ thể, chẳng hạn mở một quán trà sữa nhỏ gần trường học trong sáu tháng tới, hoặc xin được việc pha chế tại chuỗi cà phê trong ba tháng tới. Câu viết đó sẽ là kim chỉ nam cho mọi quyết định tiếp theo trong bài viết này.
Câu hỏi hai: khách hàng của bạn sau này là ai và họ sẵn sàng trả bao nhiêu
Nếu mục tiêu là mở quán, câu hỏi này quyết định gần như mọi thứ: mở ở đâu, menu gồm món gì, giá bán ra sao và bạn cần học sâu nhóm đồ uống nào. Quán gần trường học phục vụ học sinh và sinh viên sẽ khác hẳn quán trong khu văn phòng phục vụ dân công sở, và càng khác quán ở khu dân cư phục vụ các gia đình vào buổi tối. Mỗi nhóm khách có gu vị, mức chi tiêu và thói quen quay lại khác nhau.
Bạn chưa cần một bản kế hoạch kinh doanh hoàn chỉnh ở giai đoạn này, nhưng ít nhất phải hình dung được khuôn mặt của vị khách điển hình sẽ bước vào quán mình.
Ngay cả khi học để đi làm, câu hỏi này vẫn hữu ích theo cách khác: bạn muốn làm việc trong môi trường nào, quán độc lập nhỏ ấm cúng, chuỗi lớn quy trình chặt chẽ, hay quầy bar khách sạn sang trọng. Mỗi môi trường đòi hỏi một bộ kỹ năng và tác phong riêng, và chương trình học phù hợp cũng sẽ khác nhau. Người trả lời được câu hỏi này thường chọn khóa học chính xác hơn hẳn người chỉ biết mình thích pha chế một cách chung chung.
Đây cũng là nội dung được đào sâu trong bài phân tích chương trình đào tạo pha chế gồm những gì mà bạn nên đọc kỹ trước khi chốt lựa chọn cuối cùng.
Câu hỏi ba: bạn có bao nhiêu thời gian và có theo được tới cùng không
Pha chế là nghề của đôi tay, và đôi tay chỉ khéo lên nhờ số giờ thực hành đủ lớn. Trước khi đăng ký, hãy nhìn thẳng vào lịch sinh hoạt hiện tại của mình: bạn đang đi học, đi làm hay ở nhà toàn thời gian; bạn có thể dành bao nhiêu buổi mỗi tuần; và quan trọng hơn, bạn có duy trì được nhịp đó trong suốt khóa học hay không. Một khóa học bị ngắt quãng liên tục sẽ làm nguội tay nghề rất nhanh, vì thao tác học tuần trước chưa kịp thành phản xạ đã bị bỏ quên tới tuần sau.
Người đi làm vẫn hoàn toàn có thể học pha chế nếu chọn được lịch học phù hợp, chẳng hạn các lớp buổi tối, cuối tuần hoặc lớp cấp tốc tập trung trong thời gian nghỉ phép. Điều cần tránh là đăng ký theo cảm hứng rồi mới phát hiện lịch học trùng với giờ làm không thể đổi.
Bạn có thể tham khảo thêm bài viết về thời gian học pha chế của từng chương trình cho từng mục tiêu để ước lượng trước tổng thời gian cần cam kết, rồi đối chiếu trung thực với quỹ thời gian thật của mình trước khi đặt cọc bất kỳ khoản nào.
Câu hỏi bốn: ngân sách của bạn là bao nhiêu, tính cả phần sau khóa học
Người mới thường chỉ nhìn vào con số học phí khi cân nhắc ngân sách, nhưng chi phí thật của việc học pha chế luôn gồm nhiều khoản hơn thế. Sau khóa học, nếu mở quán, bạn còn cần vốn cho mặt bằng, thiết bị, nguyên liệu và dự phòng vận hành những tháng đầu. Nếu đi làm, bạn có thể cần thêm thời gian thực hành, dụng cụ cá nhân và cả chi phí đi lại trong giai đoạn thử việc.
Nhìn toàn bộ bức tranh tài chính ngay từ đầu giúp bạn không rơi vào tình huống dở dang: học xong rất hào hứng nhưng không còn nguồn lực để bước tiếp bước quan trọng nhất.
Điều này không có nghĩa là ngân sách nhỏ thì không nên học. Ngược lại, ngân sách càng hạn chế, việc chọn đúng chương trình càng quan trọng, vì bạn không có dư địa để học sai rồi học lại. Hãy ưu tiên chương trình khớp nhất với mục tiêu ở câu hỏi một, có thực hành nhiều và có chính sách hỗ trợ sau khóa học rõ ràng, thay vì chương trình rẻ nhất hoặc chương trình dài nhất.
Theo tham khảo phổ biến trong ngành đào tạo nghề, chênh lệch học phí giữa các nơi thường phản ánh khác biệt về thời lượng thực hành, nguyên liệu sử dụng và quy mô lớp, nên hãy hỏi rõ những điều đó thay vì chỉ so sánh con số cuối cùng.
Câu hỏi năm: bạn đã nếm thử và trải nghiệm thật sản phẩm mình định bán chưa
Nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng không ít người đăng ký học trà sữa dù bản thân hiếm khi uống trà sữa, hoặc học cà phê máy trong khi chưa từng phân biệt được một ly espresso ngon với một ly bình thường. Bạn không cần là chuyên gia ẩm thực trước khi học, giảng viên sẽ rèn vị giác cho bạn trong khóa học. Nhưng bạn cần một mức độ yêu thích và tò mò thật sự với nhóm đồ uống mình chọn, bởi sau này bạn sẽ nếm chúng mỗi ngày, nhiều lần trong ngày, suốt nhiều năm nếu quán vận hành tốt.
Cách kiểm chứng đơn giản nhất là dành một hai tuần làm khách hàng chăm chỉ: ghé nhiều quán trong phân khúc bạn định hướng tới, gọi những món chủ lực, để ý cách quán vận hành, giờ đông khách, thái độ nhân viên và cả những điểm bạn thấy chưa hài lòng. Những quan sát đó vừa kiểm chứng sở thích của bạn, vừa vô tình trở thành nghiên cứu thị trường đầu tiên cho quán tương lai. Nếu sau hai tuần đó bạn vẫn thấy háo hức mỗi lần bước vào một quán đồ uống, đó là tín hiệu tốt. Nếu bạn đã thấy chán, hãy thành thật xem lại lựa chọn của mình.
Câu hỏi sáu: bạn định học ở đâu và đã kiểm chứng nơi đó bằng cách nào
Khi mục tiêu, thời gian và ngân sách đã rõ, câu hỏi chọn nơi học trở nên dễ hơn rất nhiều vì bạn đã có tiêu chí để soi. Một nơi dạy đáng tin thường minh bạch về chương trình chi tiết từng buổi, tỷ lệ thực hành, số học viên mỗi lớp và chính sách học lại sau khóa học. Họ sẵn sàng cho bạn tới tham quan lớp thật, gặp giảng viên và xem học viên đang thực hành, thay vì chỉ cho xem những hình ảnh quảng cáo được dàn dựng.
Ngược lại, những nơi chỉ nói về cam kết đầu ra mơ hồ, thúc giục đóng tiền ngay trong ngày và né tránh các câu hỏi cụ thể là những nơi bạn nên dừng lại cân nhắc thêm.
Bạn nên đọc kỹ hướng dẫn chọn nơi học pha chế uy tín để tránh tiền mất tật mang và tự lập một danh sách kiểm chứng ngắn trước khi đi tham quan bất kỳ cơ sở nào. Nếu có thể, hãy trò chuyện với một học viên cũ của nơi đó, hỏi họ về trải nghiệm thật: lớp có đông không, giảng viên có nếm và sửa cho từng người không, học xong họ có đang dùng tay nghề đó để đi làm hoặc mở quán không. Một cuộc trò chuyện mười phút như vậy đáng giá hơn nhiều trang quảng cáo cộng lại.
Câu hỏi bảy: sau khóa học, bạn sẽ luyện tập và cập nhật tay nghề bằng cách nào
Khóa học nào cũng có ngày kết thúc, nhưng nghề pha chế thì không đứng yên: xu hướng đồ uống thay đổi theo mùa, nguyên liệu mới xuất hiện liên tục và gu khách hàng cũng dịch chuyển dần. Người học khôn ngoan nghĩ về giai đoạn sau khóa học ngay từ trước khi đăng ký: mình sẽ thực hành ở đâu để giữ tay nghề trong lúc chờ mở quán hoặc xin việc, mình sẽ cập nhật công thức mới từ nguồn nào, và khi gặp món chưa từng làm, mình hỏi ai.
Đây là lý do các chính sách sau khóa học như hỗ trợ học lại và cập nhật công thức trọn đời có giá trị thực tế lớn hơn nhiều người tưởng. Chẳng hạn tại Namas, học viên được học lại và cập nhật công thức trọn đời, lớp học có tỷ lệ thực hành khoảng 80 phần trăm, và chương trình được xây dựng bởi đội ngũ đang vận hành chuỗi Lofita – Tea & Coffee cùng Sứ Cà Phê.
Theo Namas công bố, đơn vị có hơn 8 năm kinh nghiệm và hơn 20.000 học viên, với cơ sở tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Vinh và Thái Nguyên. Nếu bạn muốn trao đổi về lộ trình học phù hợp với hoàn cảnh của mình, hotline 1800 6128 là kênh liên hệ trực tiếp để được tư vấn trước khi quyết định.
Sau khi trả lời xong bảy câu hỏi: bước tiếp theo nên làm gì
Nếu cả bảy câu trả lời đều rõ ràng và nhất quán với nhau, bạn đã sẵn sàng để đăng ký học một cách tự tin. Hãy chọn lịch học gần nhất mà bạn theo được trọn vẹn, chuẩn bị tinh thần thực hành nghiêm túc và ghi chép cẩn thận ngay từ buổi đầu. Ngược lại, nếu có một hai câu trả lời còn mơ hồ, đừng vội đóng tiền: hãy dành thêm một tới hai tuần để bổ sung trải nghiệm, nói chuyện với người đang mở quán hoặc đang đi làm pha chế, và quay lại trả lời khi đã có thêm thông tin thật.
Cần nhấn mạnh rằng dừng lại suy nghĩ thêm không phải là bỏ cuộc. Rất nhiều chủ quán thành công hôm nay từng lùi kế hoạch học vài tháng để chuẩn bị kỹ hơn về vốn và mô hình, và chính sự chuẩn bị đó giúp họ đi nhanh hơn hẳn khi bắt đầu. Điều đáng tiếc nhất không phải là bắt đầu muộn, mà là bắt đầu sai rồi phải làm lại từ đầu với ngân sách đã vơi đi một phần.
Một sai lầm ít ai nói: trả lời bảy câu hỏi này thay cho người khác
Có một tình huống khá phổ biến là người đi học trả lời các câu hỏi trên không phải cho chính mình, mà cho kỳ vọng của người xung quanh. Gia đình muốn bạn học nhanh để sớm có nghề, bạn bè rủ học chung cho vui, hoặc người quen đang mở quán cần người phụ nên gợi ý bạn đi học. Những gợi ý đó không xấu, nhưng nếu mục tiêu trong đầu bạn không phải là mục tiêu của chính bạn, động lực sẽ cạn rất nhanh khi khóa học bước vào giai đoạn luyện tập nhàm chán, và nguy cơ bỏ dở là rất thật.
Học nghề là hành trình bạn phải tự đi bằng đôi tay của mình mỗi ngày, nên quyết định bắt đầu cũng phải xuất phát từ mong muốn của chính bạn.
Vì vậy, khi tự trả lời bảy câu hỏi này, hãy viết cho mình trước, đừng viết để làm hài lòng bất kỳ ai. Nếu câu trả lời trung thực cho thấy lúc này chưa phải thời điểm, việc chờ đợi thêm vài tháng để chuẩn bị vốn, sắp xếp thời gian và trải nghiệm thêm thị trường là một quyết định trưởng thành.
Thị trường đồ uống vẫn ở đó, các khóa học vẫn mở đều đặn, còn một khởi đầu đúng thời điểm và đúng tâm thế sẽ cho bạn lợi thế bền vững hơn nhiều so với một khởi đầu vội vàng chỉ để không thua kém bạn bè.
Ngược lại, cũng có người dùng việc suy nghĩ như một cách trì hoãn vô hạn: hết tháng này sang tháng khác vẫn nói rằng mình chưa sẵn sàng, trong khi bảy câu hỏi thực ra đã có câu trả lời đủ rõ. Chuẩn bị kỹ không đồng nghĩa với chuẩn bị hoàn hảo, bởi có những điều chỉ khi bước vào lớp học và bắt tay vào làm bạn mới thật sự hiểu được. Điểm cân bằng nằm ở chỗ: trả lời đủ rõ để biết mình đi đâu và vì sao, rồi mạnh dạn bước đi và điều chỉnh tiếp trên đường.
Kết lại: bảy câu hỏi nhỏ cho một quyết định không nhỏ
Học pha chế là khoản đầu tư vào chính bản thân bạn, cả tiền bạc, thời gian lẫn kỳ vọng nghề nghiệp trong nhiều năm tới. Bảy câu hỏi trong bài viết này, từ mục tiêu, khách hàng, thời gian, ngân sách, trải nghiệm sản phẩm, nơi học cho tới kế hoạch sau khóa học, là một bộ khung đơn giản để khoản đầu tư đó đi đúng hướng ngay từ đầu. Hãy in chúng ra, trả lời bằng viết tay một cách thành thật, và mang theo khi bạn tới bất kỳ buổi tư vấn khóa học nào.
Khi bạn bước vào lớp học với những câu trả lời rõ ràng trong đầu, mỗi buổi học sẽ có ý nghĩa hơn hẳn, và con đường từ học viên tới người pha chế tự tin đứng quầy hay chủ quán vững vàng cũng trở nên ngắn hơn rất nhiều.
